Jak podkreśla sędzia Jan Klocek, rzecznik Sądu Okręgowego w Kielcach, dowody rzeczowe – czyli wszelkie przedmioty, dokumenty czy ślady zapisane na nośnikach pamięci – dają możliwość odtworzenia przebiegu zdarzeń.

– W momencie, kiedy zostaną zabezpieczone – a dzieje się to na skutek żądania wydania przedmiotów lub przeszukania – w zależności od tego, czego dotyczą i jaki jest ich status, sąd rozstrzyga o ich dalszym losie. Zawsze orzekany jest przepadek dowodów pochodzących z przestępstwa – wyjaśnia.

Zdarza się także, że dowody należą do kogoś kto nie miał nic wspólnego z przestępstwem. Wtedy, po ustaleniu właściciela, są mu zwracane.

– W innej sytuacji orzeka się ich przepadek na rzecz Skarbu Państwa. Jeśli przedstawiają wymierną wartość, są legalizowane i mogą zostać sprzedane osobom trzecim na rynku wtórnym za pośrednictwem komornika. Jeśli chodzi o przedmioty służące do popełnienia przestępstwa, również orzeka się ich przepadek, chyba że są własnością osób postronnych – wtedy się je zwraca – informuje sędzia Jan Klocek.

Przykładem sytuacji, w której przedmioty trafiają na licytację, są sprawy pijanych kierowców. Jeśli zatrzymany kierujący ma w organizmie ponad półtora promila alkoholu, może stracić swój samochód. Pojazdy są legalizowane, a następnie sprzedawane przez komorników.

– Pod szczególnym nadzorem przechowywane są na przykład substancje psychoaktywne czy broń. Przedmioty, których posiadanie jest zabronione, podlegają przepadkowi na rzecz Skarbu Państwa. Nie każdy taki przedmiot jest jednak niszczony. Przykładowo niektóre jednostki broni mogą być wykorzystywane przez policję – opowiada sędzia.

Nie brakuje również wielkogabarytowych dowodów, takich jak maszyny do gier hazardowych. Są one zwykle przechowywane przez organy skarbowe. Dowodami w sprawach mogą być także… zwierzęta.

– Z punktu widzenia prawa karnego zwierzęta traktowane są jak rzeczy, ale o szczególnym znaczeniu i wymagające szczególnej troski. Są przechowywane pod nadzorem, najczęściej w schroniskach. W sytuacjach, gdy oskarżony nie jest w stanie zapewnić im opieki, przechodzą na rzecz Skarbu Państwa – dodaje.

Później zwierzętom szukane są nowe domy, najczęściej poprzez adopcje.