„Bo przysięgaliśmy na orła i na krzyż,
Na dwa kolory, te najświętsze w Polsce barwy.
Na czystą biel i na gorącą czerwień krwi,
Na wolność żywych i na wieczną chwałę zmarłych”

Śpiewał – zmarły w ubiegłym roku – Andrzej Kołakowski. Choć utwór opowiada o Żołnierzach Niezłomnych, wiernie pokazuje cześć i szacunek jakie naszym barwom oddawano w trakcie całych dziejów Polski.

Orzeł Biały

Po to, aby zrozumieć znaczenie naszej flagi musimy cofnąć się do średniowiecza. Kluczowe będzie opisanie historii Orła Białego, jako symbolu Piastów, a później całej Polski. Sam orzeł od zarania dziejów symbolizował siłę, majestat władcy i zwycięstwo. Takiego ptaka znajdujemy już na denarach bitych na początku XI wieku przez mennicę Bolesława Chrobrego. Pierwszym pisemnym świadectwem jest opis bitwy pod Brześciem w 1182 roku, gdzie Kazimierz Sprawiedliwy miał walczyć pod znakiem zwycięskiego orła. W czasie rozbicia dzielnicowego to właśnie orzeł był symbolem łączącym – w pewien sposób – podzielone państwo.

W 1295 roku w Gnieźnie koronowany został Przemysł II. To właśnie wtedy orzeł został uznany za herb zjednoczonego na nowo Królestwa Polskiego. Ptak trafił na pieczęci i monety nowego władcy.

„Reddidit ipse Deus victricia signa Polonis” (tłum: Sam Wszechmocny przywrócił Polakom zwycięskie znaki), takie słowa znajdujemy na wspomnianej pieczęci.

Myśląc o średniowiecznych bitwach, czy królewskich orszakach, każdemu z nas w myślach pojawiają się rycerze, ale również liczne sztandary i chorągwie. Nawiązywały one do symboliki danego państwa. W przypadku Królestwa Polskiego nie mogło więc zabraknąć białego orła z rozpostartymi skrzydłami na czerwonym tle. To właśnie tutaj musimy szukać naszych współczesnych barw narodowych – bieli i czerwieni.

Co z flagą?

Przez lata wspomniane kolory i symbole otaczane były największą czcią. Jak pisał Alfred Znamierowski, heraldyk i weksylolog barwy narodowe – biel i czerwień – zostały po raz pierwszy użyte w pierwszą rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 Maja. Wówczas odbyła się masowa manifestacja z użyciem tych kolorów. Sejm z czasów powstania listopadowego podjął zaś uchwałę w sprawie kokardy narodowej. W trakcie, gdy Polska znajdowała się pod zaborami, nasze barwy stanowiły znak polskości i były używane zarówno przez mieszkańców, jak i patriotów walczących w wielu krajach Europy.

Na pierwszą, oficjalną regulację prawną w tym względzie, musieliśmy jednak czekać do odzyskania przez nasz kraj niepodległości. W 1919 roku Ustawa o godłach i barwach Rzeczypospolitej Polskiej stwierdzała, że „urzędy Rzeczypospolitej używać winny godeł i barw, według załączonych wzorów”, a „Za barwy Rzeczypospolitej Polskiej uznaje się kolory, biały i czerwony, w podłużnych pasach, równoległych, z których góry – biel, dolny zaś – czerwony”.

Dumnie i z szacunkiem

„Barwami Rzeczypospolitej Polskiej są kolory biały i czerwony”, stwierdza jednoznacznie Konstytucja. Biały, to symbol srebra, czystości i szlachetności, zaś czerwony – odwagi, krwi i waleczności. Jak dodają szczegółowe przepisy flagą jest prostokątny pas tkaniny złożony z tych barw o proporcji 5:8 umieszczony na maszcie.

W tych dniach wielu z nas wywiesza naszą flagę, co jest niezwykle chwalebne. Warto jednak pamiętać o podstawowych zasadach, których przestrzeganie to wyraz szacunku do barw narodowych. Po pierwsze, flaga lub banner eksponowane publiczne muszą być czyste i mieć czytelne barwy. Nie mogą być pomięte lub postrzępione. Jeśli pozostawiamy je na noc, muszą zostać oświetlone.

„Na terenie RP flaga państwowa Rzeczypospolitej Polskiej ma zawsze pierwszeństwo przed wszystkimi innymi flagami. Jeśli eksponuje się na masztach więcej flag, flagę państwową RP podnosi się jako pierwszą i opuszcza ostatnią”, czytamy w poradniku „Biało-czerwona”. Ważne jest również to, że nie powinniśmy wywieszać flagi w dni deszczowe i przy bardzo silnym wietrze. W czasie załamania pogody flagi należy jak najszybciej opuścić i zdjąć.  Co istotne, nie może ona nigdy dotknąć podłogi, ziemi, bruku lub wody.

Każdy obywatel ma prawo wywiesić flagę państwową na swoim domu, a także w oknie lub balkonie swojego mieszkania. Musimy zrobić to jednak odpowiednio na drzewcu drewnianym lub metalowym. Jej szerokość nie może być mniejsza nić 1/3 długości drzewca lub większa niż ½ jego długości. Flagę umieszczamy pod kątek 45 stopni do ściany budynku lub poziomo.