Przedsięwzięcie połączyło ostatniego czynnego zabawkarza z tego ośrodka z uczniami Państwowego Liceum Sztuk Plastycznych w Kielcach, dając im okazję do poznania tradycyjnego rzemiosła.

Ośrodek zabawkarski Łączna–Ostojów należy do ważnych miejsc na mapie ludowego zabawkarstwa Kielecczyzny. Jego historia sięga końca XIX wieku. Ponieważ tradycja nie ma dziś wielu naturalnych kontynuatorów, Muzeum Wsi Kieleckiej postanowiło wykorzystać koncepcję tak zwanego depozytariusza instytucjonalnego. Rolę tę powierzono muzeum oraz Państwowemu Liceum Sztuk Plastycznych w Kielcach. Celem jest zachowanie wiedzy i umiejętności związanych z wytwarzaniem drewnianych zabawek.

O założeniach projektu opowiada Emilia Pstrągowska z Działu Etnografii Muzeum Wsi Kieleckiej, współautorka przedsięwzięcia.

– Razem ze współautorem projektu Krzysztofem Karbownikiem postanowiliśmy wdrożyć w życie koncepcję depozytariusza instytucjonalnego. Ośrodek zabawkarski Łączna–Ostojów ma już tylko jednego zabawkarza, ostatniego depozytariusza tej tradycji – Włodzimierza Ciszka. Obserwujemy to zjawisko od lat i widzimy, że nie ma naturalnego kontynuatora. Dlatego do tej roli zaprosilismy kieleckie Liceum Sztuk Plastycznych oraz nasze muzeum – wyjaśnia.

W ramach projektu powstało około 60 prac. Uczniowie mieli wykonać po dwie zabawki, ale wielu z nich poszło o krok dalej.

W warsztatach uczestniczył Włodzimierz Ciszek, ostatni czynny zabawkarz reprezentujący tradycje ośrodka Łączna–Ostojów. Od ponad 40 lat tworzy drewniane zabawki i przekazuje młodszym pokoleniom wiedzę o tym rzemiośle. W swojej pracowni w Ostojowie pokazywał uczniom, jak dobierać drewno, wycinać kształty i starannie szlifować gotowe elementy.

Jak opowiada, tradycja zabawkarska w okolicy rozwinęła się dzięki rodzinie, która przybyła z Żywiecczyzny i przywiozła ze sobą własne wzory.

– Miejscowi widzieli, że pola były marne, a bogatych lasów nie brakowało, więc zaczęli dorabiać, wyrabiając zabawki. Przez cztery dekady wykonałem już pewnie tysiące zabawek, przede wszystkim różnego rodzaju koniki: na kółkach, na biegunach, z bryczkami. Dobra zabawka ludowa musi być dopracowana, bezpieczna, pomalowana ekologicznymi farbami wodnymi i przede wszystkim bardzo kolorowa, by przyciągać wzrok dziecka i dorosłego – mówi Włodzimierz Ciszek.

Dla uczniów Państwowego Liceum Sztuk Plastycznych w Kielcach projekt był okazją do zdobycia nowych umiejętności i sprawdzenia się w pracy z drewnem. Każdy z uczestników przygotowywał tradycyjnego konika na kółkach oraz własną zabawkę inspirowaną ludowym rzemiosłem.

Wystawa pokazuje, że dawne wzory mogą być inspiracją dla kolejnych pokoleń twórców. Projekt „Zabawkę przekaż dalej!” ma nie tylko przypominać o lokalnym dziedzictwie, ale także zachęcać młodych ludzi do poznawania i rozwijania tradycyjnego rzemiosła.

 Projekt dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Narodowego Instytutu Dziedzictwa „Niematerialne – przekaż dalej”.

fot. MWK 

GALERIA